140. rocznica urodzin ks. Jana Stonawskiego (1870-1957)

8.07.1950 - uroczystość 80. urodzin  ks. Jana Stonawskiego. Przybyło aż 120 gości. Siedem lat później zmarł. Zdjęcie przedstawia ks. Jana Stonawskiego (stoi drugi od lewej) w otoczeniu duchownych ewangelickich, którzy byli jego wychowankami.

Daty w kalendarzu

Styczeń 2020

01.01.1885 – ukazał się pierwszy numer „Przyjaciela Ludu” wydawanego przez ks. Franciszka Michejdę dla ewangelików Śląska Cieszyńskiego

03.01.1890 – urodził się ks. Otton Krenz (zm. 1962), duchowny, wychowawca, publicysta, pracował w licznych parafiach diecezji warszawskiej

06.01.1920 – ks. bp Juliusz Bursche w asyście ks. sen. F. Michejdy, ks. Artura Schmidta i ks. Jerzego Kubaczki dokonał w kościele Jezusowym pierwszej czynności urzędowej: instalacji ks. K. Kulisza i ks. Rudolfa Wrzecionki oraz ordynacji księży Jerzego Badury, Franciszka Buchwałdka, Karola Krzywonia, Karola Trombika. Po nabożeństwie odbył się bankiet, na którym przemówił ks. Józef Londzin.

07.01.1875 – w Lipnie urodził się ks. Adolf Henryk Rondthaler (zm. 1941), duchowny, pedagog w Warszawie, ewangelicki publicysta

08.01.1560 – w Pińczowie zmarł Jan Łaski (ur. 1499) reformator polski, jeden z tłumaczy Biblii Brzeskiej

10.01.1890 – w Monachium zmarł Ignacy Döllinger (ur. 1799), historyk Kościoła, Kościół Starokatolicki

12.01.1900 – w Cieszynie urodził się Andrzej Hławiczka (zm. 19 76), inżynier-leśnik, działacz sportowy i turystyczny, publicysta

12.01.1730 – zmarł  Johann Christoph Schwedler (ur. 1672), duchowny, kaznodzieja, proboszcz parafii w Wieży koło Gryfowa Śląskiego, autor 500 pieśni

12.01.1730 – edykt cesarski na mocy, którego trzej ewangeliccy księża za sprzyjanie pietyzmowi musieli opuścić Cieszyn (Muthman, Steimetz, Zasadius)

14.01.1520 – papież rzucił bullę klątwy na Marcina Lutra

16.01.2000 – po 55 latach w  Siemianowicach Śląskich podpisano deklarację zwrotu kościoła Marcina Lutra parafii ewangelickiej

16.01.1920 – w Lipniku urodził się ks. Rudolf Mrowiec (zm. 02.02.2000). Po ordynacji w 1949 roku został skierowany do Miechowic do Domu Dziecka pracował w parafii w Szczytnie, Kętrzynie, Giżycku, gdzie od 1951 r. został wybrany na proboszcza parafii. W latach 1955-1956 pracował w parafii w Lublinie. W grudniu 1956 objął parafię w Chorzowie. Współpracował z Komisją Przekładu Pisma Świętego i w zespole tłumaczącym dzieła Marcina Lutra. W latach 1970-1980 objął parafię w Rypinie. W 1981 obsługiwał parafię w Wałbrzychu. Od 1982 do 1990 (do przejścia na emeryturę) pracował w zborach niemieckojęzycznych. Emeryturę przeżył w Cieszynie.

18.01.1995 – w Wiśle zmarł ks. Adam Hławiczka (1908-1995), duchowny, muzyk, opracował śpiewnik dla dzieci i młodzieży, proboszcz parafii w Katowicach

20.01.1750 – w Królewcu zmarł Michał Lilienthal (1686-1750), wydawca, historyk, kaznodzieja, bibliofil, bibliograf, znawca dziejów Prus i Polski

25.01.1870 – zmarł Henryk Wilhelm Fryderyk Schaeffer, radca kamery książąt pszczyńskich, kierownik archiwum, dokonał jego archiwizacji i inwentaryzacji, na podstawie dokumentów opracował kronikę wolnego państwa stanowego w Pszczynie w rzech częściach. Miejscową szkołę ewangelicką obdarzył legatem, ofiarował jej woją bibliotekę zielnik i inne sprzęty.

29.01.1860 –  zmarł Ernest M. Arndt (1769-1860),  autor pieśni kościelnych

30.01.1850 – w Warszawie urodził się Aleksander Gierymski (1850-1901), malarz polski, brat Maksymiliana

Ks. Leopold Marcin Otto i jego postylla z 1892

Fragmenty kazania na 1. i 2. Niedzielę w Adwencie

„Co nam zwiastuje adwent Pański? (…) Oto kościół chrześcijański rozpoczyna rok każdy z pierwszą niedzielą adwentu, ponieważ zaś dzień pierwszy roku kościelnego rozpoczyna zarazem nową epokę życia chrześcijańskiego, przeto w szeregu niedziel i świąt jest jedną całością i jakby pojedynczym ogniwem owego wielkiego łańcucha łączącego ziemię z niebem (…).

„Dziwna lekkomyślność opanowała ludzi. Wszystkiem się zajmują, o wszystko dopytują, wiadomości ze świata, nowiny polityczne lotem błyskawicy mają być donoszone, lecz to, co się zbawienia tyczy, co odkrywa tajemnice wieczności, co prowadzi w głębie królestwa Bożego – usuwają jak najtroskliwiej od siebie, lub, co na jedno wychodzi, okrywają śmiesznością, nazywają marzeniem, powiadają, że głupstwem jest myśleć o rzeczach podobnych. (…) 

Naigrywania ludzkie są kamieniami, któremi bezbożni rzucają w niebo, ale które spadając, na ich własne głowy spadają. (…) 

Jako pasterz, jako sługa Ukrzyżowanego, o świętej prawdzie biblijnej świadczyć winienem i na słowie Bożym opierając się, słowu temu wierny, powiadam: Syn Człowieczy idzie, Syn Człowieczy przyjdzie, a wy synowie ludzcy, jakże Go przyjmiecie?”

„O Panie, Panie wielki i wszechmogący, otwórz uszy, porusz serca, bo bez Twojej pomocy, uszy zamknięte, serca kamienne nie przyjmują słowa Twojego. Jezu Chryste zmiłuj się nad nami. Amen.

Poranek jesienny 2019

11 listopada - Święto Odzyskania Niepodległości

Ks. Waldemar Peiss (Bygdoszcz)

Na dzień Święta Narodowego. 

Fragmenty kazania na tekst Psalm 111,10 

Początkiem mądrości jest bojaźń Pana;

Wszyscy, którzy ją okazują, są prawdziwie mądrzy.

Chwała jego trwa na wieki.

Święto narodowe – to dzień przodków obcowania. Ale zarazem nie jest to święto umarłych. Nie po to tylko zwracamy się w dniu takim ku przeszłości, aby pamięci ojców cześć oddać i podziękę, ale rozpatrywać, czego dokonali. Bo święto narodowe – to hymn życia i dzień radości. Naród w takim dniu czci ideał swojej jedności, swoje istnienie po prostu. Jeżeli tylko naród sięga przeszłości, to tylko, aby nawiązać w teraźniejszości do tego, co jest jego dumą podstawą świadomej spójności duchowej i tego wszystkiego, co jest tej spójni wyrazem. (…)

We wspomnieniu przeszłości – poprzez chwile Zmartwychwstania i dobę obecną – wzrok nasz powinien być utkwiony w przyszłość i w spojrzeniu na tę przyszłość, winniśny poznać błędy nasze i szczerze zwrócić się do tego, który jest Panem Naszym i Bogiem Naszym – o pomoc, o siłę, o wiarę – abyśmy przywiedli serca do mądrości – jak mówi to psalmista. – Zaś początkiem mądrości jest – jak mówi to tekst dzisiejszy – bojaźń Pańska. – Oto droga – moi najmilsi – bojaźń Pańska, społeczność z Bogiem, wiara w Boga, lęk i obawa przed Jego, Boga, sprawiedliwością – to warunek wszelkich naszych czynów i zamierzeń – oto początek mądrości; a potem słuchanie i wykonywanie jego słowa, prawd ewangelicznych, objawionych nam chrześcijanom przez Jedynego Pana i Wodza Naszego, Chrystusa Jezusa. (…)

I jeśli, moi drodzy, świat dzisiaj znajduje się w położeniu krytycznym, w błędach, w chaosie, to dlatego, że nie widzi, nie chce widzieć, lub nie wolno mu widzieć dróg prawdy, wiodących ku szczytom, ku szczęściu; dróg prawd Bożych w księdze nad księgami, w Biblii, przez proroków i apostołów, a nade wszystko przez Syna Bożego, Chrystusa, objawionych i jako jedynie zbawczych ludzkości wskazanych.

Niechaj dla nas, umiłowani w Chrystusie, święto Narodowe, które dziś obchodzimy, będzie i przodków obcowaniem i hymnem i życia i dniem radości, ale i ostrzeżeniem przed własnymi, myInymi drogami i wskazaniem na Tego, który wiecznym naszym Panem i Wodzem jest, na Chrystusa, i na Jego święte, zbawcze słowa – na źródło wszelkich poczynań i wszelkiej mocy, na Pismo Święte.

A tak w Niego patrząc i tylko Jego słów słuchając, święcimy i czcimy dzień święta naszego narodowego mądrze i po Bożemu.

  "Przegląd Ewangelicki" 1935

Ks. Waldemar Preiss (1908-1973) – ewangelicki duchowny, długoletni proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Bydgoszczy, senior diecezji wrocławskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, więzień KL Dachau. Od 1 lutego 1935 r. do września 1939 r. był redaktorem bydgoskiego „Przeglądu Ewangelickiego”, który z regionalnego dwutygodnika kościelnego stał się obszernym tygodnikiem społeczno-religijnym o zasięgu ogólnopolskim.

Odchodzące lato

Ksiądz Biskup Jan Szeruda - bibliografia podmiotowa

A. Artykuły prasowe

Amos. Prorok i proroctwo, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego, R. 3 (1938), s. 1-83

Biblia w życiu naszego narodu, „Kościół Powszechny” 1947, nr 3/4, s. 20-21

Bibliografia polsko-ewangelicka XIX i XX wieku, „Rocznik Ewangelicki 1925” Warszawa, Nakładem Związku Polskiego Towarzystw i Zborów Ewangelickich w Państwie Polskim, s. 327-416

400[czterystu]-lecie Reformacji w Danii, „Przegląd Ewangelicki” 1936, nr 23

Czynna wiara (Mt 7,21) : kazanie wygłoszone na rozpoczęcie roku akademickiego 3 października 1938 w kościele ewangelicko-augsburskim w Warszawie, „Przegląd Ewangelicki” 1938, nr 42, s. 501-503

Droga doświadczenia (1 Ts 5,21), „Poseł Ewangelicki ” 1936, nr 37, s. 1

20[dwadzieścia] lat ewangelicyzmu w Polsce odrodzonej, „Przegląd Ewangelicki” 1938 nr 48, s. 578-580

Działalność ks. Biskupa dr. J. Burschego w okresie międzywojennym, „Strażnica Ewangeliczna” 1952, nr 6, s. 70-76

Dziennik z dni powstania warszawskiego, „Kronika Warszawy” 1986, z.1/2

Dziennik z dni powstania warszawskiego : w 30. rocznicę śmierci, Jan Szeruda, [wstęp i wyb.] Maria Żytkow. Cz. 1-3 „Ewangelik Pszczyński” 1993, nr 1, s. 7-8; 1993, nr 2, s. 6-7; 1993, nr 3, s. 11-12  

Dziesięciolecie Ew.-Polu, „Przegląd Ewangelicki” 1937, nr 11, s. 97

Ewangelicy zaolziańscy na łonie Macierzy, „Przegląd Ewangelicki” 1938, nr 43, s. 517

Genesis 1-3 : przekład i główne myśli religijno-teologiczne, „Rocznik Teologiczny” Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej na rok 1960, R. 2, s. 25-38

Izajasz – Ewangelista Starego Testamentu, „Rocznik Teologiczny” Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej na rok 1961, R. 3, 1962, s. 5-22

Izajasz : prorok Boga Świętego i Sprawiedliwego, „Kalendarz Ewangelicki” 1957, s. 117-124

Jeremiasz : prorok miłości, „Kalendarz Ewangelicki” 1958, s. 41-50

Kilka nieznanych druków polsko-ewangelickich z Śląska Cieszyńskiego, „Reformacja w Polsce” kwartalnik pod red. Stanisława Kota. R. 3, 1924, nr 9/10, s. 141-143

Konferencja ekumeniczna Kościołów chrześcijańskich w Amsterdamie. [Cz.1-3], „Strażnica Ewangeliczna” 1948, nr 18; 1948, nr 19; 1948, nr 21, s. 3-5

Konferencja Ligii Protestanckiej, „Przegląd Ewangelicki” 1936, nr 23

Księga Psalmów. Uwagi do nowego przekładu polskiego z roku 1937, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego,  R. 2, 1937, s. 1-36

List od NPW ks. biskupa dr. J. Szerudy, „Strażnica Ewangeliczna”  1946, nr 1, s. 1

Modlitwa Prorocka w Starym Testamencie, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego,  R. 4, 1939, s. 191-235

Na drodze do jedności, „Przegląd Ewangelicki” 1937, nr 14, s. 136-137

Nabożeństwo ekumeniczne w Londynie, „Przegląd Ewangelicki” 1937, nr 23, s. 251-252

Nowa faza ruchu ekumenicznego, „Przegląd Ewangelicki” 1938, nr 35, s. 409-410

Nowy przekład Pisma Świętego, „Strażnica Ewangeliczna” 1956, nr 10, s. 153-156 ; 1956, nr 11, s. 163-166

Nowy przekład polski Pisma Św.,  „Kalendarz Ewangelicki” 1954, s. 117-122

O jedność chrześcijan. Cz.1-2, „Przegląd Ewangelicki” 1939 nr 18, s. 232-233; 1939, nr 19

O kilku najpilniejszych zadaniach Kościoła Ewangelickiego w Polsce, „Przegląd Ewangelicki” 1938, nr 22, s. 271-272

O nowym (własnym) przekładzie Psałterza. „Jednota” 1957, nr 2, s. 12-13

Odkrycie rękopisu biblijnego : rękopis hebrajski księgi Izajasza, „Strażnica Ewangeliczna” 1951, nr 14, s. 3-6

Oświadczenie [w sprawie pokoju], „Strażnica Ewangeliczna” 1949, nr 9, s. 16

Pamiętnik z podróży po Śląsku za Olzą, „Przegląd Ewangelicki” 1938, nr 16, s. 191

500[pięćset]-lecie Uniwersytetu w Bazylei  : u przyjaciół szwajcarskich, „Strażnica Ewangeliczna” 1960, nr 20, s. 309-311

15[piętnastolecie]-lecie „Społeczności Chrześcijańskiej” zboru ewang.-augsb. w Warszawie, „Przegląd Ewangelicki” 1937, nr 10, s. 90

15[piętnastolecie]-lecie Społeczności  chrześcijańskiej zboru ewangelicko-augsburskiego w Warszawie, „Zwiastun Ewangeliczny” 1937, nr 20

Pod krzyżem (J 1,29), „Zwiastun” 1961, nr 6, s. 81-82

Projekt nowego przekładu polskiego Biblii, „Chrześcijanin” 1959, nr 1-3, s. 7-14

Projekt nowego przekładu polskiego Biblii, „Strażnica Ewangeliczna” 1952, nr 4, s. 34-40

Proroctwo Izajasza o wiecznym pokoju, tł. J[an] Sz[eruda], „Strażnica Ewangeliczna” 1955, nr 5, s. 67-68

Prorok – Cierpiętnik, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego, Warszawa R. 1: 1936, s. 1-16

Przekład ewangelij filozofa i psychologa polskiego, „Strażnica Ewangeliczna” 1959, nr 14/15, s. 237-238

Przekłady Starego Testamentu, „Kalendarz Ewangelicki” 1961, s. 173-175

Przymierze Zofii Kossak – recenzja Jana Szerudy, „Strażnica Ewangeliczna” 1957, nr 24, s. 379-380

Psalm 43 w przekładzie Czesława Miłosza, Marka Skwarnickiego, Jana Szerudy i Jakuba Wujka, „Wiadomości” (Londyn), R. 34: 1979 nr 40, s. 1

Rec: Buli Konstanty RT R.15: 1973, nr 1, s. 199-208

Recenzja zbioru kazań ks. E. Werwlego p.t. „Sursum Corda”, „Nowej Książki”  1937, nr 4

Rękopisy biblijne, „Kalendarz Ewangelicki” 1962, s. 92-99

Ruch ekumeniczny : główne kierunki rozwoju i stan obecny, „Strażnica Ewangeliczna” 1959, nr 4, s. 52-54; 1959, nr 5, s. 70-77

Słowo i chleb (J 4,34). Kazanie wygłoszone dnia 2 sierpnia 1936 r. podczas uroczystości żniwnej w zakładach „Eben Ezer” w Dzięgielowie, „Poseł Ewangelicki” 1936, nr 33, s. 1-2

Sprawozdanie z działalności Wydziału Teologii Ewangelickie za rok 1934/1935, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego, R. 1: 1936, s. 137-153

Sprawozdanie z działalności Wydziału Teologii Ewangelickie za rok 1937/1938, „Rocznik Teologiczny” wydany przez Wydział Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego, R. 4: 1939, s. 441-462

Sprawozdanie z działalności Zastępcy Biskupa i Konsystorza za okres od stycznia 1945 do czerwca 1950 r. przedstawione na II sesji Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, dnia 8 grudnia 1950 r. : streszczenie, „Strażnica Ewangeliczna” 1951, nr 1, s. 2-5

Szymon Budny jako krytyk tekstów biblijnych Jana Szerudy: recenzja, Henryk Merczyng, Kraków Akademii Umiejętności 1913, „Reformacja w Polsce” kwartalnik pod red. Stanisława Kota, R.1, nr 1, s. 77-78

Światła i cienie konferencji ekumenicznej w Oxfordzie. Oryginalna korespondencja „Przeglądu Ewangelickiego”, „Przegląd Ewangelicki” 1937 , nr 17, 178-181

Udział reformacji polskiej w ruchu ekumenicznym. [Cz. 1-4], „Strażnica Ewangeliczna” 1955, nr 13, s. 198-200; 1955, nr 14/15, s. 216-218; 1955, nr 16, s. 241-243; 1955, nr 17, s. 255-260

Uwagi gramatyczne i tekstowo-krytyczne do nowo odkrytego rękopisu hebrajskiego Izajasza z Ain Fešha, „Rocznik Orientalistyczny” 1954, s. 144-162

W obliczu nowych zadań Kościoła, „Przegląd Ewangelicki” 1937, nr 5, s. 45-47

Widzenie pola kości : Ezechiel, rozdział 37, z hebr. przeł. Jan Szeruda, „Kalendarz Ewangelicki” 1959, s. 148-149

Wydział Teologii Ewangelickiej U[niwersytetu] W[arszawskiego] w latach od 1920-1945, „Strażnica Ewangeliczna” 1951, nr 10, s. 3-6

Wydział Teologii Uniwersytetu Warszawskiego im. J. Piłsudskiego, „Przegląd Ewangelicki” 1939, nr 9, s. 122-123

Wykonało się (J 19,30), „Poseł Ewangelicki” 1917, nr 13, s. 1

Z życia Kościołów ewangelickich, „Kalendarz Ewangelicki” na rok 1937, s. 50-55.

Zwiastowanie społeczne proroków biblijnych, „Kalendarz Ewangelicki” na rok 1954, s. 58-65

Związek Polski Towarzystw i zborów ewangelickich w Państwie Polskim, „Rocznik Ewangelicki 1925” Warszawa Nakładem Związku Polskiego Towarzystw i Zborów Ewangelickich w Państwie Polskim s. 1-10

Żywa pieśń (Ps 101,1). Kazanie wygłoszone dnia 27 września1936 r. podczas uroczystości z okazji 300-lecia wydania kancjonału ks. Jerzego Trzanowskiego w kościele ewangelickim w Liptowskim Świętym Mikulaszu, „Poseł Ewangelicki” 1936, nr 42, s. 1-2

 B. Druki zwarte

Amos : prorok i proroctwo. Warszawa 1936

Amos : prorok i proroctwo. Wyd. 2, Warszawa  1960

Bibliografia polsko-ewangelicka XIX i XX wieku. Warszawa 1925 (odbitka z „Rocznika Ewangelickiego” 1925)

Bibliografia prac ks. dr Jana Pindora. Warszawa 1925 (odbitka z „Głosu Ewangelickiego” 1925)

Charakter narodowy i uniwersalny religii izraelskiej. Warszawa 1922 (Nakładem „Zwiastuna Ewangelicznego”)

Geneza i charakter Biblii Gdańskiej. Warszawa 1932 (odbitka z „Głosu Ewangelickiego”)

Księga Psalmów, tł. Szeruda, Warszawa Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne 1957

Księga Psalmów, tłumaczyli Jan Szeruda, Andrzej Wantuła, Wiktor Niemczyk. Warszawa 1970

Księga Psalmów. Warszawa 1937

Księga Psalmów. Z języka hebrajskiego na nowo przełożona i z tłumaczeniem polskim z 1632 r. porównana, Warszawa 1937

Literatura starohebrajska. Warszawa 1937

Modlitwa prorocka. Warszawa 1938

Naukowe i nabożne badanie Pisma Świętego. Warszawa 1931

Pobożność prorocka Starego Testamentu. Warszawa 1933

Początki piśmiennictwa ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim. Cieszyn 1923

Prawda i wolność. Kazanie, które przy rozpoczęciu roku akademickiego wypowiedział w kościele ewangelicko-augsburskim w Warszawie dnia 1 października. Warszawa 1923

Słowniczek hebrajsko-polski. Warszawa 1921

Spór o Stary Testament. Warszawa 1925

Wróćmy do Słowa! Kazanie wypowiedziane w kościele ewangelicko-augsburskim w Warszawie dnia 20 marca 1925 roku z okazji III Konferencji Społeczności Chrześcijańskiej. Cieszyn 1925

Zarys dziejów teologii ewangelickiej w Polsce. Kraków 1953

Ziołowy bukiecik

Ksiądz Biskup Jan Szeruda - bibliografia przedmiotowa

1. Badura Jan, Przez trzy epoki : Biskup prof. dr Jan Szeruda (1889-1962), „Przegląd Ewangelicki” 2003, z. 1, s. 66-72

2. Badura Jan, Zadomowienie w Biblii : bp Jan Szeruda, [w:] Misja, muzyka, Mazury : Księga pamiątkowa z okazji 60. Rocznicy urodzin Biskupa Kościoła Janusza Jaguckiego, Bielsko-Biała 2007, s. 117-125

3. Bartel Oskar, Ks. profesor dr Jan Szeruda, „Zwiastun” 1962, nr 9, s. 133

4. Bartel Oskar, Wkład zmarłego w dzieło badań nad Reformacją w Polsce, „Jednota” 1962, nr 5, s. 104

5. Czembor Henryk, Ukształtowanie się naczelnych władz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce po II wojnie światowej, „Rocznik Teologiczny” Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej 1995, z. 2, s.107-160

6. Enholc-Narzyńska Barbara, Dwie sylwetki ewangelickich tłumaczy  Pisma Świętego, „Siła Poselstwa”, Warszawa 1996

7. Gastpary Woldemar, Pamięci ks. Biskupa prof. Jana Szerudy, „Zwiastun” 1962, nr 9, s. 131-133

8. J.N., Ś[więtej] p[amięci]. ksiądz profesor dr Jan Szeruda, „Jednota” 1962, nr 5, s. 100-102

9. J.R., Szeruda Jan [w:] Słownik biograficzny historii Polski. T. 2: L-Ż, pod red. J. Chodery, F. Kiryka, Wrocław 2005, s. 1506

10. Jankowska A.E., Księża i siostry diakonisy działające na terenie Parafii Ewangelicko-Augsburskiej Świętej Trójcy w Warszawie (1939-1945), [w:] Ewangelicy warszawscy w walce o niepodległość Polski w latach drugiej wojny światowej : wspomnienia i relacje, red. A. Janowska oraz zespół, Warszawa 1997, s. 19-30

11. Janowski B.M., Księża Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce w latach 1918-2001, Warszawa 2004, s. 58

12. Karski Karol, Biskup Jan Szeruda (1889–1962) – prekursor ruchu ekumenicznego w Polsce, „Studia i Dokumenty Ekumeniczne” 2016, z. 1 (78), s. 179-188.

13. Karski Karol, Biskup Jan Szeruda jako ekumenista, „Myśl Protestancka” 2002, nr 1, s. 55-62

14. Kłaczkow Jarosław, Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce w latach 1945-1975, Toruń 2010

15. Księga jubileuszowa z okazji urodzin ks. prof. dra Jana Szerudy:  [recenzja], „Strażnica Ewangeliczna” 1960, nr 3, s.  47-48

16. Księga jubileuszowa z okazji 70-lecia urodzin księdza profesora dr. Jana Szerudy, Warszawa 1959

17. Niemczyk Wiktor, Przemówienie wygłoszone nad grobem śp. Ks. prof. Szerudy, „Jednota” 1962, nr 5, s. 102-104

18. Promocja ks. biskupa J. Szerudy na doktora honorowego teologii : Praga, „Strażnica Ewangeliczna” 1948, nr 13/14, s. 13

19. Szeruda Jan (1889-1962) [w:] J. Golec, S. Bojda, Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej. T. 2, Cieszyn 1995, s. 225-226

20. Szeruda Jan, [w:] Szturc Jan., Ewangelicy w Polsce : słownik biograficzny XVI-XX w., Bielsko-Biała 1998, s. 290

21. Szeruda Jan, Karski Karol, [w:] Religia PWN. T.9: Rut-żywotność, red. nauk. T. Gadacz, B. Milerski, Warszawa 2003, s. 186-187

22. Szeruda Jan, „Studia i Dokumenty Ekumeniczne”. Zeszyt Specjalny: Leksykon ekumenistów, 2012 nr 1/2(70/71), s. 174-175

23. Szeruda Jan: Koza Stanisław Józef, [w:] Encyklopedia katolicka. T. 19, pod red. Edwarda Gigilewicza, Lublin 2013, szp. 52-53

24. Szulc Eugeniusz, Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie : zmarli i ich rodziny, Warszawa 1989, s. 538-540

25. Świętej pamięci ks. prof. dr Jan Szeruda, „Poseł Ewangelicki” 1962, nr 4, s. 8

26. Wegener H., NPW ks. biskup dr Jan Szeruda : 30 lat duszpasterstwa i 25 lat pracy uniwersyteckiej, „Strażnica Ewangeliczna” 1947, nr 15/16, s. 1-4

27. Wolfram Karol, Ks. prof. dr Jan Szeruda, „Strażnica Ewangeliczna” 1959, nr 24, s. 373-376

28. Wolfram Karol, We wdzięcznej u nas pamięci, „Kalendarz Ewangelicki na rok 1963”. Rocznik 76, pod red. Ireny Heintze, Warszawa 1962 s. 56-63

29. Wpływ aparatu państwowego na obsadę naczelnych władz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w latach 1945-1951, Kłaczkow Jarosław [w:] Polski protestantyzm w czasach nazizmu i komunizmu, zbiór studiów pod red. Jarosława Kłaczkowa, Toruń 2009, s. 215-231

30. https://ekai.pl/warszawa-sympozjum-w-rocznice-smierci-luteranskiego-bp-j-szerudy/ (dostęp: 10.08.2019)

Ksiądz Biskup Jan Szeruda

(ur. 26 grudnia 1889 – 21 marca 1962)

 „Bóg był dla niego gwiazdą, w którą był wpatrzony, prawdziwą światłością, której całkowicie zaufał, a której nie potrafiło nic przysłonić, jakkolwiek by się były układały szczegóły życia. Tu tkwiły korzenie jego osobowości, charakteru, jego postawy życiowej i źródło mocy. Gdy przychodziły doświadczenia i ciosy – a było ich niemało – umiał pozostać sobą, zachować godność, pozostać wiernym sobie, bo był zakotwiczony w Bogu. Mężów takich nazywamy mężami wiary.”

Ks. Andrzej Wantuła

„Wyszedłem z tej ziemi – spośród was. To, co dali mi rodzice, przykład zbożnej pracy, umiłowania Słowa Bożego i wiary, to było więcej, niż cokolwiek dał mi świat. Na studiach moich poznałem, co nauka mówi i religia, o modlitwie, matka moja pokazała mi, czym jest modlitwa. Matka nie mówiła mi o modlitwie, matka moja modliła się codziennie pieśnią ewangelicką i słowami, modliła się w nieszczęściu, modliła się w radości. I to pozostało mi na całe życie. Wiara, którą dał mi dom rodzinny, była największym skarbem mego życia, za który patrząc na całe życie swoje, najwięcej Bogu jestem wdzięczny.”

Ks. bp prof. dr Jan Szeruda

 „Ks.  prof.  Jan  Szeruda  zawsze  był  przygotowany  do  każdego  wykładu, a wykłady były zwięzłe, bez zbędnych słów i dygresji. Improwizacja nie wchodziła w grę. Każde zdanie Profesora świadczyło o jego wielkiej wiedzy. Dało się  odczuć,  że  nie  tylko  dobrze  wie,  co  mówi,  ale  że  jego  wiara  czerpie  moc z biblijnego  Słowa.  (…) Potrafił żar swojej wiary ubrać w słowa, które nas poruszały. Posiadał dar budzenia w swoich słuchaczach zainteresowania  Słowem  Bożym.  I  każdy,  kto  dał  się porwać  jego  duchowi  i  słowom, starał się sam dalej zgłębiać staro-testamentowe poselstwo. Każda jego napisana praca poszerzała naszą wiedzę. Ks. prof. Jan Szeruda budził w nas miłość do  Biblii  i  ona  przetrwała  i  zaowocowała  w  postaci  kilku  biblistów,  którzy kontynuują dzieło i ducha prof. Szerudy”.

Ks. prof. dr hab. Manfred Uglorz

„Zawsze poważny, zrównoważony, potrafił być bardzo towarzyski. Naukowiec o gruntownym przygotowaniu i wielkim zasobie wiedzy, znalazł zawsze czas dla najzwyklejszych, codziennych spraw życia kościelnego. Reprezentował powagę nauki, polskiej teologii protestanckiej, wielki zasób wiedzy i erudycji, równocześnie był człowiekiem wielkiej wiary. Wiara była dlań drogowskazem w życiu, kierując go drogami, które Bogu się podobają. Stąd płynęła jego kultura zewnętrzna i kultura ducha, szerokie i właściwe spojrzenie na sprawy i ludzi, spokojny i bez uprzedzeń sąd.”

Ks. Woldemar Gastpary

Ks. bp prof. dr Jan Szeruda
(1889-1962)

Ks. bp  prof. dr Jan Szeruda
– wybitny biblista,
– zasłużony tłumacz Pisma Świętego,
– autor programów uniwersyteckich studiów biblijnych,
– organizator i kierownik Katedry Egzegezy Starego Testamentu i Języka Hebrajskiego na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego (1920-1939, 1945-1953), i w ChAT w Warszawie (1954-1962)

Daty z życiorysu:

26.12.1889 – urodził się w Wędryni koło Trzyńca na Ziemi Cieszyńskie

1911 – ukończył Gimnazjum Polskie w Cieszynie, zdał maturę z odznaczeniem

1911-1915 – studia teologiczne w Wiedniu

15.03.1915 – zdał egzamin pro candidatura z wynikiem bdb przed Komisją Teologiczną Wydziału Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Wiedeńskiego,

Maj 1915 – rozpoczął w Halle studia specjalistyczne w zakresie języków semickich Starego Testamentu

22.11.1915 – przed Konsystorzem Superintendentury Morawsko-Śląskiej zdał egzamin pro ministerio, który  umożliwiał pracę w Kościele

1915-1917 – objął stanowisko kaznodziei pomocniczego w Nawsiu

1915/1916 – posada prefekta w polskim gimnazjum w Orłowej

1916-1919 – katecheta w polskiej szkole ludowej i wydziałowej im. St. Hassewicza w Cieszynie

15.08.1917 – w Nawsiu odbyła się ORDYNACJA

– wikariusz parafii ewangelickiej w Nawsiu

1917-1920 – publikacje z biblistyki i badań nad dziejami Biblii ewangelickich w Polsce na łamach „Posła Ewangelickiego” oraz wykłady w Towarzystwie Ewangelickim w Cieszynie,

1920 – studia z biblistyki i orientalistyki w Bazylei, uzyskanie tytułu licencjata teologii na podstawie pracy doktorskiej „Słowo Jahwe – studium Izraelsko-żydowskiej religii”  (druk: Łódź 1921)

04.01.1921 – wykład inauguracyjny pt.: „Charakter narodowy i uniwersalny religii izraelskiej”  - początek intensywnej i wielostronnej działalności dydaktycznej.

24.02.1922 – Naczelnik Państwa mianował go profesorem nadzwyczajnym

05.12.1929 – otrzymał  nominację  profesora zwyczajnego Egzegezy Starego Testamentu i języka hebrajskiego na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego

1929 – doktorat honorowy Uniwersytetu w Bazylei

1924 – 1. podróż naukowa do Danii

1925 – 2. podróż naukowa do Szwecji

1925 – uczestniczy w Światowej Konferencji Kościołów ds. Praktycznego Chrześcijaństwa odbywającej się w Sztokholmie

1930 i 1935 – 3. i 4. podróż naukowa do Szwajcarii

1933 i 1936 – 5. i 6. podróż naukowa do Niemiec

1928-1936 – w „Głosie Kościelnym” publikuje sprawozdania z działalności Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Warszawskiego, zaś w „Przeglądzie Ewangelickim” i „Reformacji w Polsce” – wykłady i seminaria oraz prace naukowo-teologiczne

1929-1938 – przewodniczył Ewangelickiej Agencji Prasowej „EW-POL”, współpracował m.in. z Pawłem Hulką-Laskowskim,

1937 – uczestniczy w Światowej Konferencji Kościołów ds. Praktycznego Chrześcijaństwa odbywającej się w Oksfordzie

1937 – uczestniczy w 2. Światowej Konferencji Kościołów ds. Wiary i Ustroju Kościoła w Edynburgu

1937 – 7. podróż naukowa do Anglii

1939-1940 – nauczyciel jęz. niemieckiego i łaciny na tajnych kompletach w Gimnazjum im. Anny Wazówny w Warszawie

Wrzesień 1940 – styczeń 1945 pracował w Warszawskim Zarządzie Miasta jako tłumacz i bibliotekarz

1942 – wchodzi w skład Tymczasowej Rady Ekumenicznej

24.01.1945 – w Częstochowie ukonstytuował się pierwszy powojenny Konsystorz z wiceprezesem Maksymilianem Rudowskim. Ks. Jana Szerudę powołano na członka Tymczasowego Konsystorza KE-A

luty 1945 – podjął starania o otwarcie Wydziału Ewangelickiej Teologii 

w ramach Uniwersytetu Warszawskiego

21.06.1945 – w Łodzi odbyła się pierwsza powojenna konferencja duchownych, na której dokonano wyboru ks. prof. Jana Szerudy na zwierzchnika Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

17.10.1945 – wszedł w skład Rady Protestanckich Kościołów Rzeczpospolitej Polskiej jako wiceprezes

29.09.1946 – w Mikołowie rekonsekrował kościół ewangelicki

1946 – został prezesem Chrześcijańskiej Rady Ekumenicznej

1947 – uczestniczył w  konferencji ŚFL (Światowa Federacja Luterańska) w Lund

styczeń 1947 – przebywał z gościnnymi wykładami w Zurychu, Bernie, Bazylei

luty 1947 – prowadził wykłady dla profesorów teologii ewangelickiej, starokatolickiej i prawosławnej w Bossey k. Genewy

15.08.1947 – w Cieszynie w Kościele Jezusowym obchodził jubileusz 30-lecia służby w Kościele i 25-lecie pracy naukowej (kazanie ks. Oskar Michejda),

04.04.1948 – ordynował ks. Jana Zajączkowskiego  i skierował nowo ordynowanego do parafii Legnicy

15.06.1948 – w Pradze odbyła się promocja ks. bp. Jana Szerudy na honorowego doktora teologii Ewangelickiego Fakultetu Uniwersytetu im. Jana Husa

1948 – uczestniczył w 1. Zgromadzeniu Ogólnym Światowej Rady Kościołów  w Amsterdamie

19.06.1949 – w Bielsku w asyście ks. P. Nikodema i ks. W. Niemczyka instalował ks. Adama Wegerta na proboszcza

14.04.1951 – w Szopienicach uczestniczył w jubileuszu 50-lecia kościoła

12.08.1951 – w Golasowicach poświęcił odbudowany kościół (bez ławek, wieży i instrumentu)

18.11.1951 – zakończył okres kierowania Kościołem Ewangelicko-Augsburskim w  Polsce

21.03.1962 – w Warszawie zmarł ks. Jan Szeruda, został pochowany 

na cmentarzu ewangelickim w Warszawie