Kalendarium rocznic – styczeń 2021

 03.01.1831 – urodził się Gustaw Adolf Gebethner (1831-1901), polski księgarz i wydawca prasy oraz książki

04.01.1921 – otwarcie Wydziału Teologii Ewangelickiej wykładem ks. Edmunda Burschego i ks. Jana Szerudy

06.01.1581 – w Głogowie miały miejsce rozruchy przeciw antyreformacyjnym zarządzeniom cesarskim

07.01.1861 – w Cieszynie założono „Czytelnię Ludową”, ważną polską placówkę oświatową

16.01.1801 – w Hranicach na Morawach urodził się Ludwik Ernest Klucki (1801-1877), prawnik, burmistrz Cieszyna (1851-1861), polski działacz narodowy

26.01.1831 – Odezwa Generalnego Konsystorza popierająca powstanie listopadowe

28.01.1611 – w Gdańsku urodził się Jan Heweliusz (1611-1687), astronom, autor cenionych monografii naukowych

29.01.1916 – w Orenburgu urodził się ks. Henryk Wegener-Wojnowski (1916-1952), duchowny ewangelicki, więzień obozów koncentracyjnych, proboszcz parafii w Bytomiu, redaktor czasopisma „Strażnica Ewangeliczna”

30.01.1911 – w Drogomyślu urodził się Jan Broda (1911-2007), pedagog, publicysta, bibliofil, zbieracz folkloru, badacz kultury, autor licznych publikacji broszurowych i książkowych, artykułów prasowych

31.01.1891 – w Przewornie k. Strzelina urodził się Max Drischner (1891-1971), wybitny ewangelicki kompozytor, organista, i kantor

Historia i współczesność prasy ewangelickiej – bibliografia w wyborze

 Prace magisterskie uczeni wyższych - wybór

1.   Burek E., Tematyka eklezjalna na łamach „Zwiastuna” (lata 1961-1970), Poznań 1991, promotor: ks. A. Bystry.

2.  Badura J. A., „Ewangelik Pszczyński" (1992-1998) - bibliografia zawartości czasopisma, Kraków 1998, promotor: dr B. Góra, WSP.

3.   Jemielita A., Ruch czasopiśmienniczy w Kościołach Polskiej Rady Ekumenicznej. Warszawa 2012, promotor: M. Kisilowska, UW.

4.    Mrozik E., Problematyka ekumeniczna w czasopiśmie „Zwiastun” w latach 1961-1965. Warszawa 1979, promotor ks. J. Pikulik.

5.    Osuch T., Urząd kościelny na tle dialogu ekumenicznego – „Zwiastun” 1974-1976, Warszawa 1983, promotor ks. A. Skowronek.

6.   Stanecka E., „Zwiastun Ewangeliczny” (1919-1939), Warszawa 1986, promotor:  A. Skrzypczak, UW.

7.   Konik T., Polska prasa ewangelicka Śląska Cieszyńskiego w latach 1867-1939, Warszawa 1975, s. 194 (maszynopis), promotor W. Gastpary, ChAT.

8.  Gloger M., Prasa mniejszości wyznaniowych w Polsce. Kraków 1990, promotor: J. Jarowiecki, WSP.

Historyczna pieczątka

 

Odbitka pieczątki urzędowej  parafii ewangelickiej w Pszczynie obowiązująca w oficjalnej dokumentacji parafialnej do końca lat 60. XX w. 

Rok 1905 w życiu ewangelików pszczyńskich

 W styczniu 1905 r. ewangelicy w Pszczynie przeżywali ogromną tragedię – spłonął ich kościół. Pożar wówczas ogarnął znaczną część drewnianej zabudowy rynku. Fakt ten został odnotowany w polskiej prasie ewangelickiej ukazującej się na terenie Śląska początku XX w. Przykładem są notatki prasowe opublikowane w „Przyjacielu Ludu”, którego współzałożycielem w roku 1885 był ks. Franciszek Michejda. Przypominam to zdarzenie poprzez zacytowanie relacji zamieszczonych w tym czasopiśmie w rubryce „Z Kościoła i szkoły”:

„Pruski Śląsk. Pszczyna. (Pożar). W nocy z dnia 24. na 25. stycznia spalił się tutejszy, niedawno odnowiony kościół ewangelicki z powodu nieostrożności dzwonnika. W r. 1896 obchodzono 150-letnią pamiątkę założeni tegoż kościoła, w której wzięło udział także wielu ewangelików z naszego Śląska. Pierwszej połowie 18. stulecia  uczęszczali ewangelicy z Pszczyny do kościoła ewangelickiego w Cieszynie.” („Przyjaciel Ludu” R. 21(1905), nr 5, s. 39)

Dwa lata trwała odbudowa kościoła ewangelickiego i fakt ten również został odnotowany w „Przyjacielu Ludu” 1907 roku:

„Prusy .Pszczyna. (Poświecenie kościoła.) Kościół ewangelicki w Pszczynie, który po swej restauracji z powodu 150-letniego jubileuszu swego istnienia w r. 1896  pożaru  stał się ofiarą pożaru, został odbudowany i na dniu 3. stycznia b.r. poświęcony. Aktu poświęcenia dopełnił ks. superintendent generalny  Dr. Nottebohm z Wrocławia. Nabożeństwo pożegnalne na miejscu, gdzie się podczas budowy kościoła odbywały nabożeństwa, odprawił ks. superintendent Nowak z Pszczyny, który także wygłosił kazanie uroczystościowe w kościele, liturgię odprawił ks. Drabek z Pszczyny.” („Przyjaciel Ludu” R. 23(1907), nr 2, s. 16)

Fotografie prezentują kościół ewangelicki w Pszczynie przed 1905 r. (zdjęcie 1) i około 1910 roku (zdjęcie 2).

 

Bibliografia artykułów o „Zwiastunie Ewangelickim” w trzech odsłonach

"Strażnica Ewangeliczna"
1946-1960

"Zwiastun" 1961-1999

"Zwiastun Ewangelicki"
od 2000 roku

   

       

Trzy odsłony czasopisma "Zwiastun" w latach 1946-2021

1.  Barabasz I., Warsztaty „Fotograf w kościele”, „Zwiastun Ewangelicki” 2011, nr 19, s. 19.      

2.   Barabasz I., Warsztaty Akademii Augustana, „Zwiastun Ewangelicki” 2011, nr 21, s. 21.

3.   Bauman K., Trzeba dzielić się swoją wiarą, „Zwiastun Ewangelicki” 2005, nr 11, s. 12-13.

4.   Below J., Obywatel Jezus Chrystus : pracę w „Zwiastunie” wspomina Irena Heintze, Zw 1998, nr 2, s. 9-11.

5.   Czembor H., Dla nas i o nas, „Zwiastun” 1993, nr 11, s. 22.

6.   Czembor H., Dzieło życia – „Strażnica Ewangeliczna” ks. Henryka Wegner-Wojnowskiego, „Zwiastun” 1997, nr 2, s. 9-11.

7.   Czembor H., Prasa kłamie?, „Zwiastun” 1994, nr 1, s. 17-18.

8.   Czembor Sz., Odrodzenie czasopiśmiennictwa ewangelickiego po II wojnie światowej – ks. red. Henryk Wegener-Wojnowski, „Ewangelik” 2004, nr 3, s. 24-31.

9.   Dwudziestolecie Wydawnictwa, „Zwiastun” 1966, nr 17, s. 246-247.

10.  Dziewięćdziesiąte urodziny, „Zwiastun” 1997, nr 24, s. 21.

11.  Fotograf w kościele, „Zwiastun Ewangelicki” 2011, nr 8, s. 26.

12.  Fotografowie na Bielskim Syjonie – warsztaty Akademii Augustana, „Zwiastun Ewangelicki” 2012, nr 3, s. 23.

13.  Gastpary W.,  W stulecie „Zwiastuna”, „Kalendarz Ewangelicki” 1964, s. 95-104.

14.  Gastpary W.,  W stulecie Zwiastuna, Cz. 1-2, „Zwiastun” 1963, nr 1, s. 2-6; 1963, nr 2, s. 30-32.

15.  Gastpary W., Drukowane zwiastowanie - jubileusz „Zwiastuna”. Cz. 1-3, „Zwiastun” 1996, nr  21, s. 7; 1996, nr 22, s. 7-8; 1996, nr 23, s. 7-8.

16.  H.D., Poświęcenie drukarni Ośrodka Wydawniczego „Augustana” w Bielsku Białej, „Zwiastun” 1992, nr 10, s. 179.

17.  Informacja poszukiwana – wyniki ankiety „Zwiastuna”, „Zwiastun” 1999, nr 10, s. 11.

18.  Jonszta Z., Wspominałem go przez całe życie, „Zwiastun Ewangelicki” 2001, nr 15/16, s. 19-20.

19.  Jubileusz „Augustany”, „Zwiastun” 1997, nr 9, s. 19-20.

20.  Kojer-Ruda L., Kim byłeś dla nas, „Zwiastun Ewangelicki” 2002, nr 7, s. 11-12.

21.  Kotula K., „Strażnica Ewangeliczna” na nowych torach, „Strażnica Ewangeliczna” 1952, nr 7/8, s. 102.

22.  Ks. K.K., Z okazji 200 numeru „Strażnicy Ewangelicznej”, „Strażnica Ewangeliczna” 1955, nr 1, s. 7.

23. Kubisz K. B., Zbór krakowski a „Strażnica Ewangeliczna”, „Strażnica Ewangeliczna” 1952, nr 10, s. 143.

24.  M.L., Był od zawsze : obchody 140-lecia „Zwiastuna Ewangelickiego”, „Zwiastun Ewangelicki” 2003, nr 2, s. 13-15.27-28.

25.  M.L., Na Bożą chwałę – Augustana ma 20 lat, „Zwiastun Ewangelicki” 2012, nr 8, s. 17.

26.  M.L., To nasz dom – 15 lat Augustany, „Zwiastun Ewangelicki” 2007, nr 9, s. 14-19.

27.  M.L., Wielki talent i skromny sługa Boży, „Zwiastun Ewangelicki” 2002, nr 8, s. 17.

28.  Nasze obrachunki, „Zwiastun” 1971, nr 1, s. 4-5.

29. Nowak D., Skarbnica protestanckiego czasopiśmiennictwa. „Zwiastun Ewangelicki” 2008, nr 22, s. 10-11.

30.  Odeszła dyrektor Wydawnictwa Zwiastun, „Zwiastun Ewangelicki” 2011, nr 9, s. 26.31.

31.  Otello-Wiśniewska E., E. Ołtarzewska-Wieja, Ł. Cholewik, Pożegnania nadszedł czas, „Zwiastun” 1992, nr 4, s. 42.

32.  Położenie kamienia węgielnego pod Ośrodek Wydawniczy naszego Kościoła, „Zwiastun” 1988, nr 1/2, s. 27.

33.  Regularnie od wielu lat – podsumowanie ankiety o „Zwiastunie”, „Zwiastun” 1995, nr 13, s. 11-13.

34.  Ruczko S., Postacie „Zwiastuna”, „Zwiastun” 1997, nr 9, s. 9-10.

35.  Stegner T., Jutrzenka piśmiennictwa - „Zwiastun Ewangeliczny” ks. Leopolda Otto, „Zwiastun Ewangelicki” 2003, nr 2, s. 11-12.

36.  Sum E., Szarek J., Szurman T., Kocurek B., O pięcioleciu „Augustany” powiedzieli, „Zwiastun” 1997, nr 9, s. 19-20.

37.  Szarek P., Święto Kościoła – uroczystość poświęcenia Ośrodka Wydawniczego w Bielsku Białej, „Zwiastun” 1991, nr 13/14, s. 205.

38.  Śp. Ks. Henryk Wegener-Wojnowski, „Strażnica Ewangeliczna” 1952, nr 9, s. 131-132.

39.  Trenkler R., 100 lat „Zwiastuna Ewangelicznego”, „Jednota” 1963, nr 1/2, s. 8-9.

40.  Wegener T., Dzieło życia,  „Zwiastun” 1997, nr 5, s. 22.

41.  Wegener T., Ksiądz i redaktor pełen pasji, „Zwiastun” 1997, nr 6, s. 9-11.

42.  Wieczór prasowy, „Zwiastun” 1969, nr 10, s. 162.

43.  Wojak T., Czas zaprzeszły dokonany - redakcyjne wspomnienia, „Zwiastun” 1998, nr 3, s. 8-11.

44.  Wojak T., Ważne były dla mnie książki,  „Zwiastun” 1997, nr  23, s. 10-11.

45.  Wydawnictwa „Augustany” w oczach czytelników – podsumowanie ankiety,  „Zwiastun” 1998, nr 8, s. 14-16.

46.  XTW, Obrachunki i zadania, „Zwiastun” 1973, nr 1, s. 6.

47.  Znała go cała Polska, „Zwiastun Ewangelicki” 2002, nr 7, s. 10-11.

48.  „Zwiastun” w oczach czytelników – ankieta, „Zwiastun” 1970, nr 20, s. 322; 1970, nr 21, s. 339.

 

Przy Twoim żłobku stoję dziś, Jezusie, moje życie. 

Przychodzę, by darować Ci, coś dawał mi obficie.
Więc przyjmij mego ducha treść, odwagę duszy,
serce też, niech cieszą Cię me dary.

Paul Gerhard (1607-1676) 

Śpiewnik Ewang., 74,1

Błogosławionych Świąt
Bożego Narodzenia

Zestawienie bibliograficzne o parafialnej prasie

1.        Badura J., „Ewangelik Opolski. Informator Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Opolu”, „Ewangelik” 2008, nr 4, s. 76-81.

2.        Badura J., „Ewangelik Pszczyński”, „Ewangelik” 2008, nr 2, s. 86-91.

3.        Badura J., „Ewangelik. Informator Diecezjalny”, „Ewangelik” 2007, nr 2, s. 82-86.

4.        Badura J., „Informator Parafii Ewangelicko-Augsburskich w Krakowie”,  „Ewangelik” 2007, nr 4, s. 97-101.

5.        Badura J., „Luteranin. Informator Parafii Ewangelicko-Augsburskich w Mikołowie i Tychach”, „Ewangelik” 2007, nr 3, s. 82-87.

6.        Badura J., „Posyłam was. Informator Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Świętochłowicach i Wirku”, „Ewangelik” 2008, nr 3, s. 76-81.

7.        Badura J., Charakterystyka ewangelickich czasopism ukazujących się  po drugiej wojnie światowej, „Ewangelik Pszczyński” 2000, nr 3/4, s. 41-43.

8.        Badura J., Ewangelicka prasa parafialna po 1989 roku, „Ewangelik” 2007, nr 1, s. 77-80.

9.        Borski A., Słowo wstępne do pierwszego numeru F1, „F1 – Pierwsza Pomoc” 2002, nr 1, s. 2.

10.    Chorązki W., Polskie media lokalne i sublokalne 1989-1999, „Zeszyty Prasoznawcze” 1999, nr 1/2, s. 59-63.

11.    Dyrlaga J., Nierzymskokatolicka prasa wyznaniowa w PRL, „Zeszyty Prasoznawcze” 1988, nr 3(117), s. 71-79.

12.    „Ewangelicki Przegląd Międzyparafialny” – Szopienice, Mysłowice, Hołdunów, Sosnowiec, „Zwiastun” 1994, nr 9, s. 25.

13.    „Ewangelik Opolski”, „Zwiastun” 1994, nr 9, s. 25.

14.    „Ewangelik Pszczyński”, „Zwiastun” 1993, nr 18, s. 21.

15.    Gloger M., Przegląd czasopism polskich mniejszości religijnych w Polsce w latach 1944-1990. „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1993, t. 1, s. 81-92.

16.    „Głos Parafialny” – Piotrków Trybunalski, „Zwiastun” 1994, nr 5, s. 23.

17.    „Głos Parafialny” – Ustroń, „Zwiastun” 1994, nr 3, s. 24.

18.    Góra B., Jadwiga Anna Badura, Bibliografia zawartości „Ewangelika Pszczyńskiego” za lata 1992-1997, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2002, T. 5, z. 1(9), s. 283-286.

19.    „Informator Parafialny” – Łódź, „Zwiastun”1994, nr 9, s. 25.

20.    „Informator Parafialny” – Suwałki, Ełk, Gołdap, Olecko, „Zwiastun” 1994, nr 9, s. 25.

21.    „Informator Parafialny” – Wołczyn, Byczyna, Gierałcice, Paruszowice, „Zwiastun” 1994, nr 9, s. 25.

22.    „Informator Parafialny” Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Cieszynie, „Zwiastun” 1993, nr 18, s. 21.

23.    „Jesteśmy” - Drogomyśl, „Zwiastun” 1993, nr 20, s. 21.

Historia prasy ewangelickiej

 Opracowania zwarte:

1.       Augusiewicz S., Jerzy Rekuć (1670-1721) – litewski pastor ewangelicko-reformowany, inicjator „Poczty Królewieckiej” [w:] S. Augusiewicz, J. Jasiński, T. Oracki, Wybitni Polacy w Królewcu XVI–XX wiek, Olsztyn 2005, s. 161-166.

2.       Burchardt J., Stulecie Reformacji w Niemczech (1517–1617), Warszawa 2009.

3.       Buzek A., Dzieje polskiej prasy kościelnej, [w:] W służbie Ojczyzny i Kościoła, Warszawa 1938.

4.       Buzek A., Śląskie czasopisma ewangelickie, „Kalendarz Ewangelicki” 1964, s. 105-109.

5.       Kłaczkow J., Czasopiśmiennictwo protestanckie w Polsce w latach 1918-1939, Toruń 2003.

6.       Kłaczkow J., Protestanckie wydawnictwa prasowe na ziemiach polskich w XIX i pierwszej połowie XX w., Toruń 2008.

7.       Konik T., Czasopisma ks. Franciszka Michejdy, [w:] E. Maszewska, B. Michejda-Pinno, J. Michejda (red.), O większą sprawę: ks. Franciszek Michejda (1848-1921), Katowice cop. 2003, s. 89-119.

8.       Media wyznaniowe w Polsce 1989-2004, E. Kossewska, J. Adamowski (red.), Warszawa 2004.

9.       Michalska M.,  Rola mediów z życiu religijnym Polaków na Zaolziu w przeszłości i współcześnie, [w:] Regionalne i lokalne media w społeczeństwie wielokulturowym, J. Glensk, M. Kalczyńska (red.), Opole 2004, s. 105-116.

10.   Stegner T., Bóg protestantyzm, Polska : biografia pastora Leopolda Marcina Otto (1819-1882), Gdańsk 2000.

11.   Szturc J.,  Czasopisma luterańskie na Górnym Śląsku, [w:] Oblicza prasy Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, D. Rott, M. Kaczmarczyk (red.),  t. 2, Katowice-Sosnowiec, 2005, s. 36-49.

12.   Wielek M., Polska prasa wyznaniowa, [w:] Media wyznaniowe w Polsce (1989-2004), E. Kossewska, J. Adamowski (red.), Warszawa 2004, s. 25-34. 

Opracowania ciągłe:

13.   Domasłowski J., O protestanckich czasopismach w Polsce międzywojennej, „Słowo i Myśl” 2006, nr 1, s. 25-26.

14.   Gastpary W., Polskie czasopisma ewangelickie aż do drugiej wojny światowej, „Rocznik Teologiczny” ChAT 1975, z. 1, s. 87-117.

15.   Kłaczkow J., Sytuacja prasy ewangelicko-unijnej na polskim Górnym Śląsku w okresie międzywojennym. KLIO 2002, nr 2, s. 119-133.

16.   Kriegseisen W., Pierwsze polskie czasopismo ewangelickie i jego wydawca, „Jednota” 1985, nr 6, s. 9–10.

17.   Polskie czasopiśmiennictwo ewangelickie na Zaolziu, „Słowo i Myśl” 1995, nr 10, s. 2-3.

18.   Romankow J., Czasopisma społeczno-kulturalne w Polsce, „Słowo i Myśl” 1995, nr 5, s. 3.

19.   Szturc J., Początki prasy luterańskiej, „Słowo i Myśl” 1993, nr 2 (45), s. 11.

20.   Szturc J., Polska prasa luterańska w okresie międzywojennym, „Słowo i Myśl” 1993, nr 12 (54), s. 9.

21.   Szturc J., Polskie czasopisma protestanckie w latach 1945-1988, „Studia i Dokumenty Ekumeniczne” 1994, nr 2(34), s. 149-167.

22.   Trenkler R., Sytuacja pism religijnych, „Zwiastun” 1990, nr 17, s. 139-140.

23.   Uglorz M., Jak prasa kościelna mogłaby i powinna popularyzować Pismo Święte, „Zwiastun” 1970, nr 22, s. 344.

24.   Uljasz A., Nowa monografia czasopism protestanckich, „Słowo i Myśl” 2009, nr 1, s. 14-17.

25.   Uljasz A., Pastor Adolf Rondthaler (1875–1941) - pedagog i redaktor, „Słowo i Myśl” 2009, nr 5, s. 15-20.

26.   Uljasz A., Proboszcz lubelskich luteranów i kalwinistów, „Jednota” 2007, nr 3/4, s. 14-15

27.   Urban K., Mniejszości religijne w Polsce 1945-1991. Zarys statystyczny. Kraków 1994.

28.   Urban K., Wyznaniowa prasa nierzymskokatolicka w Polsce Ludowej, „Zeszyty Prasoznawcze” 1980, nr 1(83), s. 65-80.

Hasła encyklopedyczne

29.   Cz. L., Prasa kościelna, [w:] Encyklopedia wiedzy o prasie, J. Maślanka (red.), Wrocław 1976,  s. 174.

30.   Cz. L., Prasa religijna, [w:] Encyklopedia wiedzy o prasie, J. Maślanka (red.), Wrocław 1976, s. 182.

31.   Cz. L., Prasa wyznaniowa, [w:] Encyklopedia wiedzy o prasie, J. Maślanka (red.), Wrocław 1976, s. 191.

32.   Gastpary W., Kunowska-Porębna M., Ewangelickie czasopisma, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 4, szp. 1389-1393.

33.   Meier-Reutti G., Evengelische Presse. TRE, Band 27, s. 706-707.

34.   Rekuć Jerzy, [w:] Szturc J., Ewangelicy w Polsce : słownik biograficzny XVI-XX w., Bielsko-Biała 1998, s. 251.

36.   S.D., Prasa wyznaniowa, [w:] Słownik terminologii medialnej, W. Pisarek (red.), Kraków 2006, s. 156.

37.   Wiorko J., „Poczta Królewiecka”, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 15, szp. 921–922.