Daty w marcowym kalendarzu

01.03.1704 –  w Działdowie urodził się  Samuel Ernest Tschepius (zm. ok. 1761), bibliotekarz, bibliofil, opracował bibliografię pt. „Biblioteka pruska”

02.03.1974 – w Szczytnie zmarł Gustaw Leyding (ur. 1899), polski dziennikarz, działacz narodowy na Mazurach; współzałożyciel Zjednoczenia Mazurskiego, redaktor „Mazurskiego Przyjaciela Ludu” i „Mazura”, zdeklarowany zwolennik przyłączenia Mazur do Polski po I wojnie światowej.

03.03.1604 – w Lusławicach zmarł Faust Paweł Socyn (ur. 1539), włoski reformator, teolog, pisarz i poeta, twórca socynianizmu i doktryny religijnej Braci Polskich

06.03.1984 – zmarł w Wiesbaden ks. Martin Niemöller (ur. 1892), niemiecki teolog luterański i działacz antynazistowski, założyciel Kościoła Wyznającego w Niemczech, więzień obozów koncentracyjnych, prezydent ŚRK w latach 1961-1968

07.03.1274  – w Kossanouva zmarł Tomasz z Akwinu (ur. 1224 lub 1225), teolog i filozof, doktor Kościoła, twórca tomizmu

07.03.1804 – w Wielkiej Brytanii założono Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne, upowszechniające oryginalne teksty Biblii i jej przekłady

12.03.604 – zmarł Grzegorz I (ur. ok. 540) biskup Rzymu, reformator śpiewu kościelnego

14.03.1804 – we Wiedniu urodził się Johann Strauss (senior)(zm. 1849), austriacki kompozytor okresu romantyzmu

14.03.1894 – w Krakowie urodził się ks. Jan Zachariasz Unicki (zm. 1991), publicysta, działacz społeczny

14.03.1964 – zmarł w Cieszynie ks. Jan Zender (ur. 1893), katecheta w szkołach cieszyńskich

15.03.1924 – urodził się ks. Ernest Oborny (zm. 1961), wieloletni administrator parafii w Opolu

15.03.2004 – w Tbilisi zmarł ks. Gert Hummel (ur. 1933), niemiecki duchowny, profesor teologii systematycznej w Saarbrucken, biskup Kościoła Ewangelicko-Luterańskiego w Gruzji

17.03.1954 – w Katowicach zmarł Stanisław Ligoń (ur. 1879), grafik, karykaturzysta, nauczyciel rysunku, ilustrator pisma „Kocynder”, dyrektor Rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach, autor popularnych audycji „Bery i bojki śląskie”, „Przy żeleźnioku”, „Przy sobocie po robocie”.

21.03.1914 –w Kramniku k. Suwałk urodził się ks. dr Alfred Jagucki (zm. 28.06.2004), doktor teologii, wieloletni proboszcz w Cieszynie, duszpasterz Diakonatu „Eben-Ezer” w Dzięgielowie

21.03.-19.04.1654 – trwała akcja zamykania kościołów ewangelickich w Księstwie Cieszyńskim

23.03.1964 – we Wrocławiu zmarł ks. Gustaw Gesterstein (ur. 1906), zwierzchnik diecezji wrocławskiej w latach 1952-1958

24.03.1844 – zmarł Bertel Thorvaldsen (ur. 1770), duński rzeźbiarz, jego dzieła w Polsce to pomnik Mikołaja Kopernika i księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie

25.03.2014 – w Cieszynie zmarł ks. Jan Gross (ur. 1938), duchowny, proboszcz parafii w Mikołowie (1978-2004), radca Konsystorza (1990-2001), prezes Synodu Kościoła (2002-2007), członek licznych komisji KEA, ekumenista

26.03.2014 – zmarł Jerzy Ernst (ur. 1933), kurator arafii w Zgierzu, delegat do Synodu diecezji warszawskiej, członek 10. Synodu Kościoła

27.03.1874 – w Cieszynie urodzili się bliźniacy: Jan i Jerzy Jan Buzkowie. Jan Buzek (zm. 1940), lekarz, działacz narodowy; Jerzy Jan Buzek (zm. 1939), inżynier hutniczy, wykładowca Akademii Górniczej w Krakowie

27.03.754 – zmarł Jan z Damaszku, teolog, pisarz chrześcijański

29.03.1824 – w Aker k. Oslo zmarł Hans Nielsen Hauge (ur. 1771), norweski kaznodzieja i reformator religijny

Daty w lutowym kalendarzu 2024

 01.02.1954 – w Ukcie zmarł Michał Żywiec (ur. 1882), wójt wioski, członek rady parafialnej, współzałożyciel i pierwszy prezes Polsko-Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Działdowie.

02.02.1884 ­– w Warszawie zmarł Teodor Hertz (ur. 1822), ewangelik, kompozytor muzyki lekkiej, tłumacz teatralny.

02.02.1854 – w Grodziszczu urodził się Franciszek Górniak (zm. 1899), działacz narodowy. Zmarł 11.04.1899 r., pochowany  na cmentarzu sibickim.

03.02.1874 – w Bładnicach Dolnych otwarto szkołę ewangelicką, w której w latach 1950-1990 odbywały się nabożeństwa.

04.02.1884 – urodził się Jerzy Cienciała (zm. 1940), nauczyciel, kierownik szkoły w Witkowicach, inspektor szkolny we Frysztacie, dyrektor żeńskiego seminarium nauczycielskiego w Cieszynie, uczestnik kampanii wrześniowej, działał w Tajnej Organizacji Wojskowej „Odwet”.

13.02.1834 – w Tomaszowie Mazowieckim urodził się Hermann Benni (zm. 1900), syn ks. Jana Benniego, studiował teologię na Uniwersytecie w Dorpacie, był wikariuszem w Warszawie. Po śmierci ojca w 1863, przybywa do Tomaszowa i zostaje proboszczem w parafii, opuszcza szeregi duchownych i podejmuje pracę lektora języka angielskiego na Uniwersytecie Warszawskim. Sekretarz konsulatu angielskiego, redaktorem „Ateneum” i „Kuriera Warszawskiego”.

07.02.1884 – zmarł Jan Jenczio (ur. 1797), miłośnik polskiej książki i bibliofil, autor wierszy i artykułów.

07.02.1904 – urodził się Edward Głowacki (zm. 1990), współzałożyciel Stowarzyszenia Polaków Ewangelików, członek Synodu, członek i sekretarz Konsystorza, kurator diecezji warszawskiej.

07.02.1904 – w Warszawie urodził się ks. Ryszard Danielczyk (zm. 1943), kaznodzieja, współwydawca „Przeglądu Ewangelickiego” i „Ewangelika Górnośląskiego”.

08.02.1624 – urodził się ks. Fryderyk Guessau, późniejszy proboszcz parafii polskiej we Wrocławiu.

08.02.1934 – w Krakowie urodził się ks. Jan Hause (zm. 2009), Naczelny Kapelan EDW, dyrektor Biblioteki ChAT (1975-1999), pierwszy po 1989 Naczelny Kapelan EDW (1995-1999), przewodniczący warszawskiego oddział PRE, ojciec ks. bp. Pawła Hausego.

12.02.1904 – w Bystrzycy (Zaolzie) urodziła się Maria Kufa z Kubalów (zm. 1995), służyła w Ewangelickim Domu Sióstr w Bielsku, dyplomowana pielęgniarka, higienistka w Domu Dziecka w Dziechcince, pielęgniarka w miejscowym Ośrodku Zdrowia.

14.02.1704 – zawiązała się generalna konfederacja warszawska, będąca kontynuacją wcześniej powstałej opozycji w stosunku do króla  Augusta II Sasa.

14.02.1894 – w Ustroniu urodził się Karol Hławiczka (zm. 1976), pianista, nauczyciel, kompozytor, dyrygent, założyciel chórów, autor podręczników i rozpraw poświęconych muzyce i je twórcom. Skomponował kilkanaście utworów na fortepian, organy i skrzypce. Wydane zostały jego „Tańce polskie na fortepian”, „Pieśni znad Olzy”, „Koncert d-moll na fortepian z okiestrą”

18.02.1904 – poświęcenie ewangelickiego kościoła ewangelickiego w Toruniu

18.02.1924 – zmarł tragicznie Józef Pasz, pochodzący z Suchej Górnej (Zaolzie) policjant, działacz plebiscytowy, członek „Sokoła”, Macierzy, Związku Młodzieży Ewangelickiej. Pracował w milicji Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego

22.02.1814 – w Przysuchej (pow. opoczyński) urodził się Oskar Kolberg (zm. 1890), wybitny folklorysta, etnograf. ludoznawca, kompozytor.

26.02.1924 – w Bystrzycy na Zaolziu zmarł ks. Karol Michejda (ur. 1855), przez 45 lat proboszcz parafii w Bystrzycy, wydatnie przyczynił się do jej rozkwitu, działacz społeczny i narodowy. Założyciel Spółdzielni Mleczarskiej i Kasy Pożyczkowej w Bystrzycy.

26.02.1894 – w Wiśle zmarł Bogumił Hoff (ur. 1829), folklorysta i etnograf, odkrywca Wisły i Beskidu Śląskiego.

26.02.1884 – urodził się w Cierliku na Zaolziu ks. bp Karol Kotula (zm. 1968), zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce (1951-1959), pisarz i publicysta.

27.02.1904 –  w Krakowie urodził się Jalu Kurek (zm. 1983), krzewiciel kultury wsi, piewca wioski, powieściopisarz i poeta, członek krakowskiej „Awangardy”.

27.02.1984 – w Warszawie zmarł Jerzy Rother (ur. 1908), wiceprezes Konsystorza.

28.02.1924 – powołano do życia Towarzystwo Ewangelików Polaków na Górnym Śląsku, którego celem było budzenie polskiej świadomości narodowej wśród górnośląskich ewangelików.

Wypisy z kazań i artykułów ks. bp. Karola Kotuli

 Kościół nie jest przypadkowym, dowolnym zrzeszeniem ludzi, Kościół jest tworem Jezusa Chrystusa, przez Niego do życia powołanym i przeznaczonym do wypełniania szczególnej misji w tym świecie. Kościół nie jest zgromadzeniem wszelkiego rodzaju ludzi, lecz zgromadzeniem świętych czyli uświęconych przez wiarę w Jezusa Chrystusa. („Zwiastun”, dalej: „Zw” 1961, nr 22, s. 334)

***

Praca jest błogosławieństwem dlatego, że jest przez Boga nakazana i uświęcona Słowem Bożym, wzorem i przykładem Zbawiciela Jezusa Chrystusa. („Strażnica Ewangeliczna”, dalej: „SE” 1957, nr 9, s. 129)

***

Pobożność Reformacji to jest pobożność głębokiej wiary i zupełnego oddania losu swego w ręce Boga.  To jest pobożność serdecznej, szczerej pokuty, nie polegającej na własnych uczynkach, lecz jedynie na łasce Boga. To jest pobożność płynąca z głębi duszy i serca, z odnowionej i odrodzonej przez wiarę wewnętrznej istoty. („Zw” 1967, nr 11, s. 167-168)

***

Śpiewamy starą pieśń narzekania i biadania na złe czasy, niedolę, ucisk, cierpienie, chorobę, drożyznę, na trud i znój życia, na nasze umieranie. Ta pieśń rozbrzmiewa wszędzie. Ale czy już zaczęliśmy śpiewać nową pieśń, pieśń chwały i dziękczynienia za wszystkie dobrodziejstwa, których od Boga codziennie doznajemy, pieśń uwielbienia wiecznego, wszechmocnego, miłosiernego Boga? Czy zaczęliśmy już śpiewać pieśń zbawienia, hymn dziękczynienia za odkupienie i nowe życie w Jezusie Chrystusie? („SE” 1951, nr 13, s. 3-4)

***

Kościoła się nie krytykuje, jak się nie krytykuje matki, jak się nie krytykuje Ojczyzny. Jeśli jest coś, co być nie powinno, to się nad tym ubolewa i prosi Boga o odmianę. A potem Kościoła nie może krytykować nikt, kto dla niego nie pracuje i zań się nie modli. („SE” 1950, nr 14, s. 2)

***

Prawda o usprawiedliwieniu z wiary jest pełna pociechy, To nie moje czyny, wysiłki, które nigdy nie są doskonałe zyskują mi doczesne i wieczne zbawienie, lecz łaska Boża w Jezusie Chrystusie, która staje się udziałem tych, co wierzą. („SE” 1957, nr 21, s. 325)

***

Jest prawdziwa tolerancja, wypływająca z Ducha Jezusa Chrystusa i Jego Ewangelii, której motywem nie jest ani lekceważenie religii, ani obojętność wyznaniowa, ale miłość i poszanowanie godności człowieka. („SE” 1958, nr 4, s. 51)

***

Kazanie nie jest pieśnią, ani wypowiadaniem uczuć serca i duszę przepełniających, lecz głoszeniem Słowa Bożego i ewangelii Jezusa Chrystusa. (…) każde prawdziwe chrześcijańskie kazanie wypływać musi z serca wiarą przepełnionego i przez Jezusa Chrystusa pochwyconego. To bowiem było, jest i będzie tajemnicą chrześcijańskiego kazania, że ono nie przekonuje rozumowymi argumentami, lecz że przemawiając mową, żywego Boga porywa dusze i prowadzi do stóp Zbawiciela. („SE” 1954, nr 10, s. 138)

Ksiądz Biskup Karol Kotula - biobibliografia

Karol Kotula (1884-1968), duchowny ewangelicki, proboszcz w Łodzi (1945-1951), biskup Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce (1951-1959), kapelan wojskowy, działacz społeczny, pisarz i publicysta, autor książek religijnych.

1.  Błahut-Kowalczyk A.: 100-lecie cieszyńskiej Alma Mater, „Zwiastun”  1995, nr 23, s. 26

2.  Błahut-Kowalczyk A.: Spotkanie z książką, „Zwiastun” 1999, nr 3, s. 13
Od marzeń do ich spełnienia, Bielsko-Biała 1998

3.  Błahut-Kowalczyk A.: Spotkanie z rodzinną fotografią, „Zwiastun”  1996, nr 8, s. 27-29

4.  Błahut–Kowalczyk A.: Z miłością dawał rady, „Zwiastun Ewangelicki” 2002, nr 7, s. 20
Jan Kotula (1917–2002), syn ks. K. Kotuli, prawnik

5.  Echa jubileuszu ks. K. Kotuli w Łodzi, „Głos Ewangelicki” R. 16(1935), nr 3, s. 2-3; 1935, nr 26, s. 3-4

6.  Hławiczka A.: Spotkanie z ks. Karolem Kotulą, „Ewangelik Pszczyński” 1997, nr 1/2, s. 5

7.  Introdukcja ks. bp. Karola Kotuli, „Strażnica Ewangeliczna” 1953, nr 11, s. 141-144

8.  Jubilaci, „Kalendarz Ewangelicki” R. 68(1955), s. 148-149;  R. 78(1965), s. 77-79

9.  Ks. Biskup Karol Kotula, „Strażnica Ewangeliczna” 1951, nr 24, s. 4

10.Ks. Karol Kotula : 25 lat pracy duszpasterskiej społecznej i państwowo-politycznej, „Głos Ewangelicki” R. 16(1935), nr 21, s. 2-3

11.(mo): Doktorat honoris causa dla prof. Tadeusza Kotuli, „Zwiastun Ewangelicki” 2007, nr 7, s. 24

12.Mowa introdukcyjna wygłoszona w dniu 26.04.1953 (1 P 2,4-5), „Strażnica Ewangeliczna” 1953, nr 11, s. 139-140

13.Nasi jubilaci, „Kalendarz Ewangelicki” R. 74(1961), s. 58-61

14.Obchód 75-lecia urodzin i 50-lecia pracy J.E. ks. biskupa Karola Kotuli, „Jednota” 1959, nr 3, s. 19-20

15.OD marzeń do ich spełnienia : [fragm.],  „Kalendarz Ewangelicki” R. 113(1999), s. 236-256

16.Od marzeń do ich spełnienia : [fragm.], „Ewangelik Pszczyński” 1999, nr 1/2, s. 43-44

17.Odeszli do Pana : Tadeusz Kotula. –„Kalendarz Ewangelicki” R. 122(2008), s. 57

18.Odsłonięcie tablicy [ks. Karola Kotuli w kościele w Łodzi], „Zwiastun” 1971, nr 6, s. 95

19.Odszedł prof. Tadeusz Kotula, „Zwiastun Ewangelicki”  2007, nr 11, s. 26

         Tadeusz Kotula (1922–2007), historyk starożytności, nauczyciel akademicki, syn ks. K. Kotuli

20.R.M.: Diecezjalny Dzień Modlitwy i Pieśni : [25. śmierci ks. bp. K. Kotuli], „Zwiastun” 1994, nr 1, s. 22

21.Rej K.: Sylwetki kapelanów wojskowych. [Cz.4], „Ewangelik Pszczyński” 1997, nr 7/8, s. 36-37

22.Sosna W.: Ksiądz biskup Karol Kotula : w 110-lecie jego urodzin i 75-lecie powstania Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego, „Ewangelik Pszczyński” 1995, nr 1, s. 12-14

23.Szajthauer W.: Życie i dzieło ks. biskupa Karola Kotuli : w 110. rocznicę urodzin, „Ewangelik Pszczyński” 1994, nr 1, s. 16-17

24.Śp. Ks. biskup dr Karol Kotula „Kalendarz Ewangelicki” R. 83(1970), s. 61-66

25.Śp. Ks. Biskup dr Karol Kotula „Zwiastun” 1969, nr 2, s. 19-20

26.(tw): [Stulecie urodzin ks. bpa Karola Kotuli], „Zwiastun”  1984, nr 12, s. 188

27.T.W. (ks.): Wspomnienie o ks. biskupie Karolu Kotuli : w setną rocznicę jego urodzin, „Zwiastun” 1984, nr 12, s. 182

28.Uroczystości nadania doktoratu h.c. Księdzu Biskupowi Kościoła E-A Karolowi Kotuli, „Jednota” 1959, nr 7/8, s. 19-20

29.W kręgu „Jednoty”, „Jednota” 1960, nr 12, s. 274-277

30.Walter J.: Ci, którzy ufają Panu (Iz 40,26-31) : [Kazanie wygłoszone 29.04.1984 r. w Łodzi dla uczczenia 100-letniej rocznicy urodzin ks. bp. Karola Kotuli], „Zwiastun” 1984, nr 12, s. 187-188

31.Wegener Tadeusz: Cenię biskupa Kotulę : odpowiedź autora, „Zwiastun”  1997, nr 14, s. 23

32.Wierski J.: Rozmawiałem z Nim..., „Kalendarz Ewangelicki” R. 83(1970), s. 67-68

33.Wojna, „Kalendarz Ewangelicki” R. 82(1969), s. 90-97

34.Wrażenia i refleksje po introdukcji, „Strażnica Ewangeliczna” 1953, nr 11, s. 145

35.X.J.S.: Śp. Anna Kotulowa, „Zwiastun”  1968, nr 8, s. 128

36. Z kraju : [promocja dr ks. K. Kotuli], „Jednota” 1959, nr 6, s. 23 

Wydarzyło się 12 lat temu - 15 stycznia 2012

Jubileusz 60-lecia ordynacji ks. Alfreda Figaszewskiego (1924-2020)

Warszawa 20 stycznia 1952 - Gliwice 15 stycznia 2012

 Na zdjęciu ks. Alfred Figaszewski z Małżonką

w otoczeniu Duchowieństwa Diecezji Katowickiej

Wspomnienie w 140. rocznicę urodzin

Ks. bp Karol Kotula
(1884-1968)

    

     Ks. Karol Kotula (1884-1968)

  duchowny ewangelicki,
  biskup Kościoła Ewangelickiego w Polsce,
  pisarz, publicysta, autor ok. 2000 publikacji.
  działacz narodowy i społeczny,
  organizator szkolnictwa polskiego po 1918,
  członek przedwojennego Synodu Kościoła,
  Ojciec profesora Tadeusza Kotuli,

 

Tadeusz Kotula (1923-2007) – syn ks. bp. Karola Kotuli, historyk, twórca polskiej szkoły historii starożytnej, wieloletni profesor Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, doktor honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Jubileusz ks. K.B. Kubisz, Kraków.
Od lewej siedzą: ks. bp K. Kotula, ks. K.B. Kubisz, ks. prof. W. Niemczyk

Kalendarium życia i działalności ks. bp. Karola Kotuli

26.02.1884 – urodził się w Cierliku (Zaolzie) w wielodzietnej rodzinie rolnika

1905-1909 – studiował teologię ewangelicką w Wiedniu i Halle

22.05.1910 – ordynacja

1910-1911 – odbywał wikariat w Drogomyślu

1912 – przeszedł do gimnazjum realnego w Orłowej (Zaolzie)

1914-1918 – kapelan w armii austriackiej

1919 – współzałożył i był pierwszym prezesem Polskiego Towarzystwa Ewangelickiego w Poznaniu

1919-1927 – powołany na stanowisko radcy, a później wizytatora polskiego szkolnictwa w Poznańskiem, był organizatorem szkolnictwa w Poznańskiem, inicjator powołania pisma „Nowiny” i otwarcia Domu Sierot w Kobylej Górze

1923-1924 – proboszcz parafii w Poznaniu

1927 – przeniósł się do Łodzi, gdzie był duszpasterzem Organizacji Polaków Ewangelików

od 1937 – działał w parafii w Łodzi,

1945-1951 – proboszcz parafii w Łodzi

1951-1959 – sprawował urząd Biskupa Kościoła

26.04.1953 – konsekrowany na biskupa Kościoła, nabożeństwo odbyło się w kościele reformowanym (kościół św. Trójcy nie był jeszcze zniszczony)

otrzymał doktorat honorowy Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie

2.05.1959 – przeszedł na emeryturę

8.12.1968 – zmarł w Warszawie wskutek wypadku samochodowego

Wizytacja w Pszczynie - 1955 r.
Ks. bp K. Kotula (w środku) w otoczeniu ks. J. Motyki, proboszcza parafii (strona lewa)
oraz ks. sen. A. Hauptmana (strona prawa)

Publikacje książkowe ks. bp. Karola Kotuli:

Mikołaj Rej, Warszawa 1928
Polski lud ewangelicki w południowej części Poznańskiego, Warszawa 1929
Jan Śliwka, pionier szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim, Warszawa 1933
Co to jest Biblia, Warszawa 1962
W ciszy i skupieniu, Warszawa 1964
Od marzeń do ich spełnienia. Wspomnienia z lat 1884-1951, Bielsko-Biała 1998

Daty w styczniowym kalendarzu 2024

 01.01.2004 – nastąpiło zjednoczenie Ewangelickiego Kościoła Berlina-Brandenburgii i Ewangelickiego Kościoła Śląskich Górnych Łużyc w Ewangelicki Kościół Berlina-Brandenburgii i Śląskich Górnych Łużyc

01.01.1714 – w Lazdynelach k. Gumbinia urodził się Kristijonas Donelaitis (zm. 1780), największy litewski poeta oświeceniowy, duchowny luterański

01.01.1484 – urodził się Ulryk Zwingli (zm. 1531), ojciec reformacji szwajcarskiej

04.01.1944 – w Hørbylunde k. Silkeborg (Dania) zginął Kaj Harald Leininger Munk (znany jako Kaj Munk) (ur. 1898), duński dramatopisarz, duchowny luterański

04.01.1874 – zmarł ks. Jan Winkler (ur. 1794),  literat, działacz społeczny, wydał Choralnik do kancjonału ks. Trzanowskiego. (urodził się 18.11.1794)

06.01.1894 – urodził się ks. Otton Wittenberg (zm. 1967), proboszcz w Warszawie, Żyrardowie, Pasymiu, Olsztynie

08.01.1664 – w Saumur zmarł Moïse Amyraut (zw. Mojżesz Amyraldus)(ur. 1596), francuski teolog kalwiński, twórca doktryny amyraldianizmu

09.01.1944 – w Warszawie zmarł ks. August Karol Loth (ur.1869), senior diecezji warszawskiej, działacz społeczny, redaktor „Głosu Ewangelickiego”

09.01.1874 – w Łodzi zmarł Karol Gottlob Anstadt (ur. 1801), przemysłowiec w Łodzi

12.01.1834 – w Berlinie zmarł Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher (ur. 1768) ewangelicki teolog, filozof i pedagog. Autor 10 tomów kazań i dzieł

12.01.1864 – w Warszawie urodził się Jakub Glass (zm. 1942), prawnik, sędzia Sądu Najwyższego, działacz ewangelicki i narodowy

14.01.1894 – w Warszawie urodził się Bohdan Lucjan Marconi (zm. 1975), konserwator obrazów, profesor Katedry i kierownik Zakłady Konserwacji Zabytków ASP w Warszawie

19.01.1954 – zmarł ks. sen. Paweł Nikodem (ur. 1878), proboszcz w Ustroniu, senior diecezji cieszyńskiej, redaktor „Posła Ewangelickiego” i „Kalendarza Ewangelickiego”

22.01.1574  – w Świebodzinie urodził się Jakub Schickfuss (zm. 1636), rektorem gimnazjum w Brzegu, radcą dworu książąt brzeskich, następnie radca cesarski i urzędnik skarbowy kamery na Górnym Śląsku

27.01.1924 – w Paryżu zmarł Adolf Daab (ur. 1872), warszawski przedsiębiorca budowlany, działacz ewangelicki, społeczny i sportowy, budowniczy wielu obiektów przemysłowych, publicznych i prywatnych, m.in. kamienicy czynszowej przy ul. Kredytowej 4

28.01.1954 – w Krakowie zmarł Eugeniusz Mikołaj Romer (ur. 1871), geograf, kartograf, klimatolog, nauczyciel akademicki., założyciel Instytutu Kartograficznego „Atlas”

28.01.1904 – w Dąbrowie (ob. ČR) urodził się Ernest Berger (zm. 1958), nauczyciel szkół średnich w Polsce i Francji, dyrygent chórów polskich na Zaolziu

Czas choinek i bombek choinkowych

Kilka lat temu moja przyjaciółka Aśka zainspirowała mnie haftowanymi bombkami. Pokazała, jak się je wykonuje. Pierwsza powstała pod jej czujnym okiem. Dziś mam ich już kilkadziesiąt na koncie i stale powstają nowe.

Zwyczaj haftowania kul zw. Temari wywodzi się z Chin i został sprowadzony do Japonii ok. VII w.n.e. Tą techniką wykonywano piłki ręczne do różnych gier dla dzieci i dorosłych. Był to też bardzo ceniony prezent symbolizujący głęboką przyjaźń. Duże znaczenie miały kolory użyte do haftu. Kolory jedwabnych nici symbolizowały życzenia szczęśliwego życia. W Nowy Rok matki swoim dzieciom wręczały takie kolorowe kule. Pod warstwą ciasno owiniętych wokół kuli cienkich nitek matki ukrywały karteczki z życzeniami dla dzieci.  Bawiły się one później kulami nigdy nie wiedząc, czego życzyły im matki w czasie, gdy wykonywały zdobienia. W Polsce kule znane są w szczególności jako bombki choinkowe, które bazują na kulach styropianowych, co ułatwia ich wykonanie.

Świąt radosnych nastał czas...

 

Klimoszowie z Torunia

Wspomnienie w 70. rocznicę śmierci

Paweł Klimosz
(1879-1953)

         Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę pochodzący ze Śląska Cieszyńskiego, Maria i Paweł Klimoszowie opuścili swoje rodzinne strony i udali się na północ Polski. Z tym regionem przyszło im związać się na całe życie. W następnych latach już tylko okazjonalnie, rodzinnie pojawiali się na Śląsku Cieszyńskim. Po śmierci w 1953 roku swojego męża Pawła Klimosza ciocia Marysia, jak o niej mówiliśmy, już nigdy na Śląsk nie przyjechała. Do dnia dzisiejszego zachowało się tylko kilka jej listów i kartek pocztowych pisanych do mojej Babci, Anny Marszałek. Korespondowała z Babcią do końca swojego życia. Pamiętam, że dłuższe przerwy w korespondencji wywoływały u Babci niepokój, jeszcze dziś brzmią mi w uszach jej pytania retoryczne: „co z Marysią, dlaczego nie odpisuje”. W 1966 roku miałam okazję poznać Ciocię Marysię. Tamtego lata byliśmy na wczasach w Jastrzębiej Górze. W drodze powrotnej jadąc naszą Syrenką, rodzice postanowili zatrzymać się w Toruniu i odwiedzić ciocię.

***

W bieżącym roku przypada 70. rocznica śmierci Pawła Klimosza. Chcę przypomnieć sylwetkę tego, który w okresie międzywojennym wraz z wieloma Cieszyniakami przybył do Działdowa, by na tym terenie podjąć  działalność na rzecz ruchu niepodległościowego i społeczno-oświatowego. W chwili przybycia na Mazury w jesieni 1920 roku miał 41 lat i prawie dwudziestoletni staż pracy pedagogicznej na Śląsku Cieszyńskim. Zacznijmy jednak od początku…

Paweł Klimosz i Władysław Marszałek

     Paweł Klimosz urodził się 18 maja 1879 roku w Ropicy na Zaolziu w rodzinie Jerzego Klimosza i Anny z Cymorków. W 1899 roku ukończył seminarium nauczycielskie. Dyplom nauczyciela szkół wydziałowych uzyskał w 1907 roku. Permanentnie dokształcał się. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę zapisał się na kurs polonistyczny na Uniwersytecie Jagiellońskim, który ukończył z wynikiem pozytywnym. Następnie, będąc już na północy Polski w Toruniu, ukończył kolejny kurs, tym razem – administracji szkolnej. W jesieni 1920 roku przybył do Działdowa, by tam zorganizować kurs dla polskiej kadry pedagogicznej, który rozpoczął się w październiku 1920 roku a zakończył w styczniu 1921 roku. Już w lutym 1921 roku przed Klimoszem zarysowały się nowe zadania – mianowano go inspektorem szkolnym z siedzibą w Działdowie. W „Słowniku biograficznym…” odnotowano, iż Klimosz „położył duże zasługi w dziedzinie organizacji i polonizacji szkolnictwa na terenie Działdowszczyzny. Jednocześnie brał czynny udział  w życiu społeczno-oświatowym i religijnym ewangelików polskich”.

Maria Klimosz, żona Pawła Klimosza
(1886-1973)

    W latach 1921-1932 Paweł Klimosz pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Mazur. Jako ewangelikowi nie były mu obojętne losy miejscowej polskiej parafii ewangelickiej, której stał się aktywnym członkiem. W 1923 roku został wybrany na prezesa Rady Kościelnej. Ponadto, od 1927 roku piastował funkcję prezesa Rady Nadzorczej Towarzystwa Szkoły Rzemieślniczej, był też członkiem komitetu powiatowego Towarzystwa Czytelni Ludowych. Należał do współzałożycieli Muzeum Mazur, działał w Związku Obrony Kresów Zachodnich. W czerwcu 1932 roku przeszedł na zasłużoną emeryturę i wówczas przeprowadził się do Torunia, gdzie również był mocno związanych w parafią ewangelicką. Uczył dzieci lekcji religii i pracował w Szkółce Niedzielnej.

W czasie drugiej wojny światowej gestapo trzykrotnie go aresztowało, w końcu w 1940 roku został osadzony w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu, następnie w Dachau. Po wojnie, ze względu na stan zdrowia, jego działalność zawęziła się do pracy na rzecz Kościoła Ewangelickiego, m.in. został kuratorem diecezjalnym  pomorsko-wielkopolskiej diecezji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego.

       Działalność Pawła Klimosza została doceniona, został m.in. odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi. Zmarł 9 grudnia 1953 w Toruniu w wieku 73 lat.Z małżeństwa Pawła Klimosza i Marii z Marszałków urodziło się troje dzieci: Wanda, Neli, i Stach. Maria Klimosz zd. Marszałek była siostrą mojego Dziadka Władysława Marszałka

Źródło: T. Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX w., Warszawa 1983, s. 159-160.

Kartki świąteczne wykonane przez Marię Klimosz, nauczycielkę robót ręcznych w okresie międzywojennym